ULUSAL MUHASEBE DENETİM SINAVI (HAZİRAN 2026)
DOKTORA / YETERLİLİK DÜZEYİ
GERÇEK VAKA ANALİZİ:
KÜTAHYA DOĞAL GAZ DÖNÜŞÜMÜ: SANAYİ-ÜNİVERSİTE İŞBİRLİĞİNDEN BÖLGESEL ENERJİ EKOSİSTEMİNE (2000–2026)
ULUSAL MUHASEBE DENETİM SINAVI (HAZİRAN 2026)
DOKTORA / YETERLİLİK DÜZEYİ
GERÇEK VAKA ANALİZİ:
KÜTAHYA DOĞAL GAZ DÖNÜŞÜMÜ: SANAYİ-ÜNİVERSİTE İŞBİRLİĞİNDEN BÖLGESEL ENERJİ EKOSİSTEMİNE (2000–2026)
ORTAK VAKA METNİ
Proje yöneticisi olarak sanayi-üniversite iş birliği kapsamında yürüttüğüm Kütahya Doğal Gaz Projesi (2000–2026) üzerinden; yönetim muhasebesinin dönüşümü, finansal raporlama ve holistik bir model arayışını TDABC, TFRS 8 ve IFRS S1/S2 perspektiflerinden ele alan bu gerçek vaka analizi, Türkiye’nin zorlu makroekonomik koşullarında altyapı yatırımlarının uzun dönemli yönetimine ilişkin önemli çıkarımlar sunmaktadır.
📘 Muhasebe Sınavı – 3. Dosya
📚 TFRS 8, TDABC, TOC, IFRS S1 ve IFRS S2 Odaklı
Ulusal Muhasebe Denetim Sınavı Oturumu – Haziran 2026
Tüm adaylara, özellikle de “Müren Balıkları”na 😊 bol şans dilerim…
2000 yılında Dumlupınar Üniversitesi ile Palmet/Amec arasında gerçekleştirilen “Kütahya’da Doğal Gaz ve Yapılabilirliği” projesi, Türkiye’de sanayi-üniversite işbirliğinin erken dönem ve öncü örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Projede, Kütahya ilinin doğal gaz kullanım potansiyeli; konut, ticaret ve sanayi sektörleri açısından değerlendirilmiş; talep projeksiyonları, altyapı yatırım maliyetleri, finansman gereksinimleri, makroekonomik riskler ve bölgesel kalkınma etkileri analiz edilmiştir.
Söz konusu projede aday, Proje Yöneticisi sıfatıyla görev almış olup fizibilite çalışmasının ekonomik, finansal ve stratejik analizlerinin koordinasyonunu yürütmüştür.
Proje kapsamında 2000 yılında aşağıdaki temel varsayımlar kullanılmıştır:
✔İlk yatırım tutarı: 35 milyon ABD doları
✔Finansman yapısı: %30 özkaynak, %70 uzun vadeli döviz kredisi
✔Proje ekonomik ömrü: 30 yıl
✔İlk bağlantı sayısı beklentisi: 45.000 abone
✔Terminal büyüme oranı: %3
✔Reel iskonto oranı: %12
✔Beklenen yıllık abone büyümesi: %8
✔Ortalama bağlantı geliri: 350 ABD doları/abone
✔Ortalama yıllık doğal gaz tüketimi: 1.250 Sm³/abone
2001 Türkiye finansal krizi, yüksek enflasyon, faiz şokları ve döviz kuru oynaklığı projenin risk profilini önemli ölçüde değiştirmiştir.
2005 yılında doğal gaz dağıtım faaliyetleri başlamış; şirket sonraki yıllarda Çinigaz ve devamında 12 Şubat 2025 tarihinde unvan değişikliği ile Torosgaz Kütahya adı altında faaliyetlerini sürdürmüştür.
2026 yılı itibarıyla:
✔Abone sayısı yaklaşık 25.000 seviyesine ulaşmıştır (hipotetik senaryoda bu rakamın 35.000’e kadar çıkabileceği varsayılmaktadır).
✔Doğal gaz kullanımı Kütahya’da temel enerji kaynağı haline gelmiştir.
✔EPDK regülasyonları, tarife mekanizması ve dönemsel enflasyon muhasebesi uygulamaları finansal raporlamanın temel belirleyicileri olmuştur.
✔Şirket yüksek enflasyon, kur oynaklığı, enerji fiyat şokları ve sürdürülebilirlik baskıları altında faaliyet göstermektedir.
Bu vaka, hem gerçek tarihsel verilere (2000 fizibilite çalışması) hem de öğretim amaçlı hipotetik senaryolara dayanmaktadır.
Bu vaka, Türkiye’de altyapı yatırımlarının uzun dönemli başarısının değerlendirilmesi açısından benzersiz bir laboratuvar niteliği taşımaktadır.Adaylardan muhasebe standartları, finans teorisi, risk yönetimi ve stratejik yönetim muhasebesi perspektiflerini bütünleştirerek çok boyutlu analiz yapmaları beklenmektedir.
SORU 1
PROJE DEĞERLEMESİ, ÖZ SERMAYE MALİYETİ, ADİL DEĞER VE DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ ANALİZİ
Sanayi-üniversite işbirliği kapsamında Dumlupınar Üniversitesi ile Palmet/Amec firması arasında 2000 yılında yürütülen “Kütahya’da Doğal Gaz ve Yapılabilirliği” projesinde Proje Yöneticisi olarak görev aldınız. Bu fizibilite çalışmasında projeyi İndirgenmiş Nakit Akımları (DCF) yöntemiyle değerlendirirken:
a)Reel ve nominal yaklaşımları karşılaştırarak, 2000-2001 yüksek enflasyon ve kur krizi ortamında hangi yaklaşımı tercih ettiğinizi ve gerekçelerini açıklayınız.
b)CAPM modelinde;
✔Risksiz faiz oranı (Rf)
✔Beta katsayısı (β)
✔Piyasa risk primi (MRP)
✔Ülke risk primi (CRP)
bileşenlerini dönemin Türkiye koşullarına göre nasıl belirlediğinizi açıklayınız.
c)TFRS 13 (Adil Değer Ölçümü) ve TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standartları çerçevesinde:
✔Altyapı yatırımları,
✔Dağıtım şebekesi,
✔Bağlantı hatları,
✔Servis istasyonları
gibi proje varlıklarını adil değer hiyerarşisi (Seviye 1, 2 ve 3) açısından değerlendiriniz.
Ayrıca:
TFRS 13 (Adil Değer Ölçümü) ve TMS 36 (Varlıklarda Değer Düşüklüğü) standartları çerçevesinde altyapı yatırımlarını, dağıtım şebekesini, bağlantı hatlarını ve servis istasyonlarını adil değer hiyerarşisi açısından değerlendiriniz. Ayrıca IFRS S1/S2 perspektifinden sürdürülebilirlik risklerinin değerleme üzerindeki etkisini tartışınız.
d) 2026 gerçekleşmeleri (hipotetik abone senaryosu dahil) ışığında; iki aşamalı büyüme modeli, exit multiple yaklaşımı ve gerçek opsiyon yaklaşımı gibi alternatif değerleme yöntemlerini öneriniz. TMS 36 kapsamında uygun değer düşüklüğü testleri tasarlayınız.
e)Ülke risk primindeki değişimin NPV üzerindeki etkisini;
Ülke risk primindeki değişimin NPV üzerindeki etkisini iyimser, gerçekçi ve kötümser senaryolar kullanarak nicel duyarlılık analizi ile değerlendiriniz.
SORU 2
FAİZ ORANLARI, PROJE FİNANSMANI, MAKROEKONOMİK RİSKLER VE TMS 39 / TFRS 9 HİBRİD ANALİZİ
Sanayi-üniversite işbirliğiyle gerçekleştirilen Kütahya Doğal Gaz fizibilite projesinde finansman yapısını ve faiz varsayımlarını nasıl modellediğinizi açıklayınız.
a)2000-2026 döneminde TCMB politika faizlerindeki dalgalanmaların enerji altyapı projeleri üzerindeki etkilerini IS-LM yaklaşımı, varlık fiyatlama teorisi ve WACC analizi çerçevesinde tartışınız. Özellikle 2023-2025 sıkı para politikası döneminin etkilerini değerlendiriniz.
b)Yüksek borçlanma gerektiren altyapı projelerinde faiz oranı artışı ile döviz kuru riskinin birleşik etkisini Kütahya vakası üzerinden analiz ediniz. TMS 39 ve TFRS 9’u karşılaştırınız.
c)2000 yılında Kütahya projesinde kur riski, faiz oranı riski ve likidite riski karşısında hangi finansal araçları öngördüğünüzü belirtiniz. TFRS 9’un ECL modeli ve makro hedge yaklaşımının 2026 perspektifinden getirdiği iyileştirmeleri tartışınız.
d)2000 yılında Kütahya projesinde kur riski, faiz oranı riski ve likidite riski karşısında hangi finansal araçları öngördüğünüzü belirtiniz. TFRS 9’un ECL modeli ve makro hedge yaklaşımının 2026 perspektifinden getirdiği iyileştirmeleri tartışınız.
e)EPDK tarife düzenlemeleri ve IFRS S1/S2’nin finansal araçların sınıflandırılması, ölçümü ve impairment süreci üzerindeki etkilerini analiz ediniz.
f)2000 yılında kullanılan finansman varsayımlarının 2026 itibarıyla gerçekleşen sonuçlar karşısındaki isabet düzeyini eleştirel biçimde değerlendiriniz.
SORU 3
TMS 29 – ENFLASYON MUHASEBESİ, DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ VE FİNANSAL RAPORLAMA
Sanayi-üniversite işbirliğiyle hazırlanan Kütahya Doğal Gaz fizibilite çalışmasında enflasyonist ortamı nasıl dikkate aldığınızı açıklayınız.
a)Nominal nakit akışları + nominal iskonto oranı ile reel nakit akışları + reel iskonto oranı yaklaşımlarını karşılaştırınız ve Kütahya projesi özelinde uygun olanı gerekçelendiriniz.
b)TMS 29 standardının kârlılık, özkaynak, nakit akışı ve varlık yapısı üzerindeki etkilerini Torosgaz Kütahya örneği üzerinden tartışınız.
c)TMS 29 ile TMS 36, TFRS 9, TFRS 7 ve TFRS 13 standartlarının entegrasyonunu açıklayınız. “TMS 29 uygulansaydı” senaryosunda değer düşüklüğü testleri, ECL modeli ve adil değer ölçümünü değerlendiriniz.
d)Enflasyonun talep tahminleri, doğal gaz tarifeleri ve reel kârlılık üzerindeki etkilerini analiz ediniz.
e)TMS 29 uygulamasının yatırımcı kararları ve borsa değerlemeleri üzerindeki etkilerini eleştirel biçimde değerlendiriniz. TFRS 8 Faaliyet Bölümleri ve IFRS S1/S2 ile bağlantı kurunuz.
f)TFRS 8 (Faaliyet Bölümleri) Standardında Benimsenen Yönetim Yaklaşımı Çerçevesinde, Torosgaz Kütahya İçin Faaliyet Bölümlerini Tasarlayınız ve Segment Raporlaması Oluşturunuz. Ayrıca, Bölümler Bazında Finansal ve Sürdürülebilirlik Performans Göstergelerini (IFRS S1/S2 Perspektifiyle) Değerlendiriniz.
g)“Tasarladığınız faaliyet bölümlerini TDABC sistemi ile ilişkilendiriniz ve bölüm bazında kapasite kullanımı, atıl kapasite maliyetleri ve karbon yoğunluğu göstergelerini raporlayınız
SORU 4
FİNANSAL ANALİZ, NAKİT AKIŞI YÖNETİMİ VE STRATEJİK ROL
(YÖNETİM VE MALİYET MUHASEBESİ PERSPEKTİFİ)
1. Nakit dönüşüm döngüsü ve çalışma sermayesi yönetimini 2000 varsayımları ile 2026 gerçekleşmeleri ışığında karşılaştırınız.
2-ROE, ROA, cari oran, borçluluk oranı gibi finansal oranları ve DuPont ayrıştırmasını yapınız. TMS 29 ve TMS 36 düzeltmeleri uygulanmış ve uygulanmamış tabloları karşılaştırınız.
3-Working capital trap riskini tartışınız ve TMS 39/TFRS 9, TFRS 7, TFRS 13, TMS 36 entegrasyonunu açıklayınız.
4-Proje Yöneticisi / Finansal Analistin stratejik rolünü tartışınız. TDABC, yaşam döngüsü maliyetleme, TFRS 8 ve IFRS S1/S2 uyumlu entegre bir yönetim muhasebesi kontrol sistemi tasarlayınız. Türkiye’ye özgü yaklaşımın önemini değerlendiriniz.
5-Torosgaz Kütahya’nın bağlantı, bakım, sayaç okuma ve müşteri hizmetleri süreçleri için TDABC modeli tasarlayınız. Kapasite maliyet oranını hesaplayınız ve atıl kapasiteyi belirleyiniz.
Tartışma ve Gelecek Araştırma Alanları
Bu vaka çalışması, yalnızca Kütahya Doğal Gaz Projesi’nin uzun dönemli yönetim dinamiklerini ortaya koymakla kalmamakta; aynı zamanda aşağıdaki araştırma sorularının da tartışılmasına imkân sağlamaktadır:
• Uzun dönemli altyapı yatırımlarında finansal kırılganlık nasıl ölçülebilir?
• Döviz kuru oynaklığı altyapı projelerinin sürdürülebilirliğini nasıl etkilemektedir?
• Entegre raporlama, geleneksel finansal raporlamanın hangi sınırlılıklarını aşmaktadır?
• Muhasebe bilgi kalitesi ve değer ilişkisi (value relevance), sürdürülebilir altyapı yatırımları bağlamında nasıl yeniden yorumlanmalıdır?
• IFRS S1 ve IFRS S2 çerçevesinde sürdürülebilirlik riskleri kurumsal karar alma süreçlerine nasıl entegre edilebilir?
• Yönetim muhasebesi, dijitalleşme ve veri temelli karar verme süreçleriyle nasıl dönüşmektedir?
GENEL YÖNERGE
Cevaplarınızda;
1-İlgili muhasebe standartlarının kavramsal çerçevesini açıklayınız.
2-Standartlar arasındaki etkileşimleri analiz ediniz.
3-Gerçekçi ve hipotetik verileri kullanarak nicel örnekler geliştiriniz.
4-Türkiye’nin yüksek enflasyon ve kur oynaklığı koşullarını dikkate alınız.
5-2000 varsayımları ile 2026 gerçekleşmelerini karşılaştırınız.
6-Matematiksel gösterimler, duyarlılık ve senaryo analizleri kullanınız.
7-Politika önerileri ve geleceğe yönelik çıkarımlarda bulununuz.
Sınav Süresi: 240 Dakika
Toplam Puan: 100
Başarılar Dileriz.
